SHGM Çağrı Merkezi: 444 60 01

SHT-21 Sertifikasyon

SHY-21 Sertifikasyon Koordinatörlüğü;  Ülkemizde tasarımı veya üretimi gerçekleştirilecek hava aracı, motor, pervane, parça ve teçhizatların sertifikasyonundan ve bunları gerçekleştirecek kuruluşların yetkilendirilmesinden sorumlu birimdir.  Ayrıca SHY-21 Koordinatörlüğü, ülkemiz siciline kayıt edilecek hava araçları ile bunlar üzerindeki motor, pervane ve parçaların validasyon ve kabul işlemlerini de gerçekleştirmekten sorumludur.

Ülkemizde hava aracı ve parçalarının üretilebilmesi ve ürünlerin uluslararası standartlarda olduğunun tespit edilmesi amacıyla ulusal ve uluslararası mevzuata uygun gereklilikleri düzenleyen SHY-21 Sertifikasyon Birimi, bu kapsamda tip sertifikasyon panel toplantıları, test-muayene işlemleri, organizasyon denetlemeleri, ikili havacılık emniyeti anlaşmaları için görüşmeler, vb. faaliyetleri gerçekleştirmektedir.  

SHY-21 Koordinatörlüğü, aşağıdaki mevzuat kapsamında çalışmalarını yürütmektedir;




SHY-21 Sertifikasyon Koordinatörlüğüne, resmi tatil günleri hariç, hafta içi 09:00-17:00 saatleri arasında telefon ve e-mail aracılığı ile ulaşılabilmektedir.

SHY-21 Sertifikasyon Koordinatörlüğü

İrtibat Kişisi

Ünvanı

Telefon

E-posta

Emrah Can ÇETİNKAYA

Koordinatör

0312 203 62 38

emrah.cetinkaya(at)shgm.gov.tr

Oğuzhan YURT

Pilot

0312 203 62 04

oguzhan.yurt(at)shgm.gov.tr

Hüseyin KARAOĞLAN

Teknisyen

0312 203 60 88

huseyin.karaoglan(at)shgm.gov.tr

İbrahim SARAÇ

Teknisyen

0312 203 62 55

ibrahim.sarac(at)shgm.gov.tr

Serdar OĞUZER

Havacılık Uzman Yardımcısı

0312 203 62 20

serdar.oguzer(at)shgm.gov.tr

M. Samet SAYIM

Mühendis

0312 203 74 06

msamet.sayim(at)shgm.gov.tr

Nuri BALÇIK

Havacılık Uzman Yardımcısı

0312 203 62 71

nuri.balcik(at)shgm.gov.tr



 

Özel Uçuş İzni Belgesi İşlemleri

Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava aracının uçuşu için düzenlenecek Özel Uçuş İzni Belgesinin verilme esaslarına ilişkin usul ve esaslar Hava Aracı Ve İlgili Ürün, Parça Ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik Ve Çevresel Sertifikasyon Talimatı SHT-21 ile belirlenmiştir.

Yukarıda da belirtildiği üzere uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan ve aşağıdaki amaçlara yönelik olan hava araçları için düzenlenebilecektir.

  • Araştırma ve geliştirme, 
  • Düzenlemeler ile veya sertifikasyon şartnameleri ile uyum gösterimi, 
  • Tasarım organizasyonları veya üretim organizasyonları mürettebat eğitimi, 
  • Yeni üretim hava aracının üretim uçuş testinin yapılması, 
  • Üretimdeki hava aracının üretim tesisleri arasında uçurulması, 
  • Hava aracının müşteri kabulü için uçurulması,
  • Hava aracının teslimi veya ihracının yapılması, 
  • Hava aracının Otorite kabulü için uçurulması, 
  • Müşteri ekibinin eğitimi de dahil pazar araştırması, 
  • Fuar veya hava gösterisi, 
  • Hava aracının, bakım veya uçuşa elverişlilik gözden geçirmesinin gerçekleştirileceği bir konuma veya bir depolama yerine uçurulması, 
  • Bir hava aracının, normal menzilinin ötesinde iniş için yeterli tesisler veya uygun 
  • yakıtın olmadığı, su üzerinde veya karasal alanlar üzerinde bir uçuş için, sertifikalandırılmış maksimum kalkış ağırlığının üzerinde bir ağırlıkta uçurulması, 
  • Rekor kırma, hava yarışı veya benzeri bir yarışma, 
  • Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılayan hava aracının çevresel gereksinimlere uygun bulunması öncesinde uçurulması, 
  • Karmaşık olmayan bireysel hava aracının ya da Sivil Havacılık Genel 
  • Müdürlüğünün, uçuşa elverişlilik sertifikası ya da tahditli uçuşa elverişlilik sertifikasının uygun olmadığını kabul ettiği hava aracı tiplerinin ticari olmayan uçuşları, 
  • Azami kalkış kütlesi 20 kg.dan fazla olan İnsansız Hava Araçlarının uçuş faaliyetleri için


  • Özel Uçuş İzni Belgesi ve Uçuş Koşulları Onayı (Test/Ferry Uçuşları)

    Türk Sivil Hava aracı Siciline kayıtlı ya da kaydedilmek üzere getirilecek olan hava araçlarının;

    1. Müşteri kabulü için uçurulması;
    2. Teslimi veya ihracının yapılması;
    3. Otorite kabulü için uçurulması;
    4. Müşteri mürettebat eğitimi de dâhil pazar araştırması;
    5. Bakım veya uçuşa elverişlilik gözden geçirmesinin gerçekleştirileceği bir konuma veya bir depolama yerine uçurulması;

    amaçları için yapacakları uçuş öncesinde, SHT-21 Talimatı Tablo-13 Altbölüm P gereklerine uygun olarak özel koşullar altında uçuşa elverişli olduğunu belgelemek üzere verilir.

    Ferry Uçuşlar

    Türk veya Yabancı tescil işaretli hava araçlarının; periyodik bakımları sonrası veya ilgili bakım el kitabında belirtilen gereklilikleri yerine getirmek üzere planlı olmayan ve herhangi bir hasar veya eksiklik sebebiyle yapılmayan, yetkili bakım kuruluşu tarafından düzenlenmiş Uçuşa Verme Belgesinin (CRS) yayınlanması sonrası talep edilecek test veya teknik uçuşları için, DHMİ FIC bölümü, Genel Müdürlük onayına ihtiyaç duymaksızın 31 Ekim 2012 tarihli genelgede yer alan şartlara uygun olarak test uçuşu yapılmasına izin verir.

    Ancak, bir hava aracının planlı olmayan herhangi bir hasar veya eksiklik sebebiyle uçuşa elverişlilik durumunu kaybetmesi halinde Genel Müdürlüğümüzden özel uçuş izni alınması gerekmektedir.

    Başvuru Sırasında Gereken Belgeler

    • Yapılacak uçuşun amacını, tarih ve güzergâhı belirten Başvuru Yazısı 
    • Uçuş Koşulları Onayı Başvuru Formu – SHGM Form 37
    • Özel Uçuş İzni Belgesi Başvuru Formu – SHGM Form 21
    • Uçuş Ekibi Bilgileri (Pilot Lisansı ve Sağlık Sertifikası) 
    • Uçuşta pilota eşlik etmesi zorunlu teknik personelin uçuşun özel koşullar altında yapılacağını bildiğine dair yazılı beyanı
    • Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası (Amaca yönelik ve geçerli) 
    • Hava aracı ithal ediliyorsa İhraç U.E Belgesi ya da yazısı
    • Hava aracı tipi ilk kez ithal ediliyorsa Tip Sertifikası ve TCDS
    • Test ve Ferry Uçuş yapılmasında sakınca olmadığına dair Teknisyen Taahhüttü
    • Hava aracı bakımdan çıkmış ise son Bakım Çıkış Sertifikası (CRS)
    • Kullanılmış hava aracı ise AD/SB, Ömürlü Parça ve Bakım Durumu
    • Varsa Özel Koşullar için Bilgi ve Belgeler (Storage, Hard Landing, Accident, vb.)
    • Hizmet Bedeli Dekontu

Ürün Tip Sertifikasyonu (Product Type Certification)

Ürünlerin (Hava aracı, motor ve pervane) tasarımlarının ilgili sertifikasyon gerekliliklerine (Certification Specifications) uygunluğunun denetlenerek onaylanması işlemine ürün tip sertifikasyonu denilmektedir.

Söz konusu sertifikasyon gereklilikleri her bir ürün, parça ve faaliyet için farklı olup tip sertifikasyon faaliyetleri yürütülürken Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) ile yapılan işbirliği anlaşması (WA) kapsamında EASA tarafından yayımlanan ve aşağıda verilen gereklilikler takip edilmektedir.

1- CS-22: Planör ve Motorlu Planörler
2- CS-23: Normal, Akrobasi, Genel Maksat, Komuter Uçaklar
3- CS-25: Büyük Uçaklar
4- CS-26: Operasyonlar için İlave Uçuşa Elverişlilik Gereksinimleri
5- CS-27: Döner Kanatlı Küçük Hava Araçları
6- CS-29: Döner Kanatlı Büyük Hava Araçları
7- CS-31GB: Gaz Balonları
8- CS-31HB: Sıcak Hava Balonları
9- CS-31TGB: İple Bağlı Gaz Balonları
10- CS-34: Motor Emisyonu ve Yakıt Boşaltma
11- CS-36: Hava Aracı Gürültü
12- CS-APU: Yardımcı Güç Üniteleri
13- CS-E: Motorlar
14- CS-ETSO: Avrupa Teknik Standart Usul Yetkilendirmesi
15- CS-LSA: Hafif Sportif Uçaklar
16- CS-P: Pervaneler
17- CS-VLA: Çok Hafif Uçaklar
18- CS-VLR: Çok Hafif Döner Kanatlı Hava Araçları
19- CS-MMEL: Master Asgari Teçhizat Listesi
20- CS-GEN-MMEL: Master Asgari Teçhizat Listesi (Genel)
21- CS-SIMD: Simülatör Verisi
22- CS-CCD: Kabin Ekibi Verisi
23- CS-FCD: Uçuş Ekibi Verisi
24- TR-UL: Ultra Hafif Uçaklar

Bu gerekliliklerin güncel hallerine aşağıdaki adresten ulaşılabilir;
https://www.easa.europa.eu/document-library/certification-specifications

Hava aracı, motor ve pervane için tip sertifikası almak isteyenlerin öncelikle Genel Müdürlüğümüze gelerek projeleri ile ilgili detayları sunum yapmaları ve ardından aşağıdaki formları doldurarak üst yazıyla Genel Müdürlüğümüze başvuru yapmaları gerekmektedir.

Not: Tip sertifikası alınabilmesi için kuruluşun tasarım organizasyonu onayı veya kabul edilmiş bir başvurusu bulunması şarttır.

Sunum içeriği;
- Kuruluş hakkında genel bilgi
- Organizasyon Yapısı ve Personel
- Ürüne ait teknik bilgiler
- Proje için öngörülen takvim

Başvuru dosyası içeriği;
- Başvuru Yazısı
- SHGM Form 30 – Tip Sertifikası Başvuru Formu
- Tasarım Kuruluşu Onayı (TOO) veya başvurusu (SHGM Form 80 - Tasarım Kuruluşu Başvuru Formu)
- Önerilen Sertifikasyon Temeli
- Ürün özellikleri ve 3-D Teknik Resimleri
- Ürün kullanım karakteristikleri ve sınırlamaları
- Tasarım, uyum doğrulama ve bağımsız kontrol ekibinin listesi (Panel Bazlı)

Parça ve Teçhizat Sertifikasyonu (Parts and Appliances)

Ürünlerin (hava aracı, motor ve pervane) üzerine takılacak parça ve teçhizatlarının ilgili standart ve/veya gereklilikleri sağladığının doğrulanması işlemine parça ve teçhizat sertifikasyonu denilmektedir.
Tip sertifikalı ürüne takılacak parça ve teçhizatın uyum gösterimi:

(a) Parça ve teçhizatın takılacağı ürünün SHT-21 Altbölüm B, D ve E’de tanımlanan tip sertifikasyon prosedürlerine göre veya
(b) Uygulanabilir olduğunda, SHT-21 Altbölüm O’nun TTSU yetkilendirme prosedürleri çerçevesinde veya
(c) Standart parçalar için, resmi olarak kabul gören standartlara uygun olarak yapılmalıdır.

Resmi olarak kabul edilen standartlar, ulusal (TSE) ya da uluslararası kuruluşlar (ISO, EN, ASTM, SAE, vb) tarafından yayımlanmış standartlardır.

(a) maddesi kapsamında tasarlanacak parça/teçhizat için Tip Sertifikasyon sürecine bakınız.
(b) maddesi kapsamında parça ve teçhizat tasarımı yapmak isteyen kuruluşların öncelikle Genel Müdürlüğümüze gelerek projeleri ile ilgili detayları sunum yapmaları ve ardından aşağıdaki formları doldurarak üst yazıyla Genel Müdürlüğümüze başvuru yapmaları gerekmektedir. İlgili parça/teçhizatın sertifikasyon gerekliliklerine ve varsa uluslararası standartların referanslarına CS-ETSO dokümanından ulaşılabilir.

Not: TSO onayının alınabilmesi için kuruluşun tasarım kabiliyetinin gösteriminin (A-TOO) ve üretim organizasyonu onayının bulunması şarttır.

Başvuru dosyası içeriği;
- Başvuru Yazısı
- SHGM Form 34 – TTSUY Başvurusu
- SHGM Form 35 – TTSUY Uyum Beyanı
- Parça/Teçhizat ile ilgili teknik bilgiler
- İrtibat kişisi iletişim bilgileri
- DOA/POA ilişkisi ile ilgili bilgiler

Şablon dosya örneği;
- SHGM Form 153 - ATOO TSO Elkitabı Örneği
(c) maddesi kapsamında standart parça üreticilerinin Genel Müdürlüğümüzden bir onay almasına gerek yoktur. Ancak, söz konusu parçaların uygun standartta üretildiğinin ulusal (TSE) veya uluslararası kuruluşlarca (ISO, EN, vb) test edilerek onaylanması gerekmektedir.

Tasarım Organizasyonu Onayı (Design Organisation Approval)

Ürün, parça ve cihazların tasarımı ile bunlara yapılacak değişiklik/tamirlerin tasarımı için kuruluşun tasarım kabiliyetini göstermesi gerekmektedir. Kabiliyet gösterimi iki şekilde olmaktadır.

- SHT-21 21.A.14 (a), 21.A.112B (a), 21.A.432B (a) ve 21.A.602B (b) kapsamında, Tasarım Organizasyonu Onayı (TOO)
- SHT-21 21.A.14 (b,c), 21.A.112B (b,c), 21.A.432B (b,c) ve 21.A.602B (a) kapsamında, Tasarım Organizasyon Onayına Alternatif Prosedür Onayı (ATOO)

TOO veya ATOO almak isteyenlerin öncelikle Genel Müdürlüğümüze gelerek projeleri ile ilgili detayları sunum yapmaları ve ardından aşağıdaki formları doldurarak üst yazıyla Genel Müdürlüğümüze başvuru yapmaları gerekmektedir.

Başvuru dosyası içeriği;
- Başvuru Yazısı
- SHGM Form 80 - Tasarım Organizasyonu Onayı Başvurusu veya SHGM Form 81 - Alternatif Tasarım

Organizasyonu Başvuru Formu (ATOO)
- SHGM Form 82 - Tasarım Organizasyonu Değişiklik Başvurusu (uygun durumda)
- SHGM Form 216 – SHT/Part-21 Kontrol Listesi (Kuruluş tarafından doldurulmuş)
- SHGM Form 218 - DOH Kontrol Listesi (Kuruluş tarafından doldurulmuş)
- Tasarım Organizasyonu Elkitabı (DOH) Taslağı (SHGM Form 151 kullanılabilir)
- İrtibat kişisi iletişim bilgileri
- Yönetici Personel Form-4 belgeleri
- CVE Aday Listesi ve Bilgileri (Gerekli durumlarda)

Değişiklik ve Tamirler (Changes to TCs, STCs and Repairs)

Tip sertifikası almış bir ürüne yapılan değişiklik veya tamirlerin Genel Müdürlükçe veya Genel Müdürlüğün imtiyaz verdiği tasarım kuruluşlarınca (TOO veya A-TOO) onaylanması şarttır.

Değişiklikler için;
- Tip Sertifikası sahibi tarafından gerçekleştiriliyorsa SHT-21 Altbölüm D,
- Tip Sertifikası sahibi olmayan bir kuruluş tarafından gerçekleştiriliyorsa SHT-21 Altbölüm E gereklilikleri kapsamında işlem yapılır.

Tamirler için ise SHT-21 Altbölüm M gereklilikleri kapsamında işlem yapılır.

Başvuru dosyası içeriği;
- Başvuru Yazısı
- SHGM Form 30 – Tip Sertifikası Başvuru Formu (Değişiklik Hanesi tıklanacak)
- SHGM Form 33 - STC Başvuru Formu
- SHGM Form 31 - Büyük Tamir veya Değişiklik Tasarımı Başvuru Formu
- SHGM Form 32 - Küçük Değişiklik veya Tamir Başvurusu
- Değişiklik/Tamir ile ilgili teknik bilgiler
- İrtibat kişisi iletişim bilgileri

Şablon dosya örnekleri;
- SHGM Form 152 - ATOO STC Elkitabı Örneği
- SHGM Form 154 - ATOO Değişiklik-Tamir Başvuru Dosyası Örneği

Üretim Organizasyonu Onayı (Production Organisation Approval)

Ürün, parça ve cihazların için kuruluşun üretim kabiliyetini göstermesi gerekmektedir. Kabiliyet gösterimi iki şekilde olmaktadır.

- SHT-21 Altbölüm F kapsamında, üretim organizasyonu onayı (ÜOO) olmadan üretim (prototip ürünler için geçerli olup Genel Müdürlükle anlaşma yapılmalıdır)
- SHT-21 Altbölüm G kapsamında, Üretim Organizasyon Onayı (ÜOO)

ÜOO veya ÜOO olmadan üretim yapabilmek için;
(a) Ürün, parça veya teçhizatın tasarımına ait onay sahibi veya onay için başvuru yapmış olmalı veya
(b) Uygun bir anlaşma yaparak, söz konusu tasarımın tasarım onay sahibi ya da başvuru sahibi ile üretim ve tasarım arasında yeterli koordinasyonu (anlaşma) sağlamış olmalıdır.

Üretim yapmak isteyen kuruluşların uygun ve yeterli bir kalite sistemi kurduğunu Genel Müdürlüğe göstermeleri gerekmektedir. Kuruluşların AS9100 vb bir yetkiye sahip olmaları önerilmektedir.

ÜOO veya ÜOO olmadan üretim yapmak isteyenlerin öncelikle Genel Müdürlüğümüze gelerek projeleri ile ilgili detayları sunum yapmaları ve ardından aşağıdaki formları doldurarak üst yazıyla Genel Müdürlüğümüze başvuru yapmaları gerekmektedir.

Başvuru dosyası içeriği;
- Başvuru Yazısı
- SHGM Form 50 - Üretim Organizasyonu Onayı Başvurusu veya SHGM Form 60 - Altbölüm F Anlaşma Başvurusu
- SHGM Form 51 - Üretim Organizasyonu Onayı Değişiklik Başvuru (uygun durumda)
- SHGM Form 212 - ÜOO Uygunluk Kontrol Listesi
- SHGM Form 213 - ÜOO Kontrol Listesi
- SHGM Form 214 - POE Kontrol Listesi
- İrtibat kişisi iletişim bilgileri
- Yönetici Personel Form-4 belgeleri

Üretim yetkisi alan kuruluşlar yetki imtiyazları kapsamında;
(a) SHT-21 çerçevesinde üretim faaliyetlerini gerçekleştirebilir.
(b) Bütün hava aracı söz konusu olduğunda ve 21.A.174 maddesi çerçevesinde Uygunluk Beyanı (SHGM Form 52) sunulması durumunda, ilave bir gösterimde bulunmaksızın hava aracı uçuşa elverişlilik sertifikası ve gürültü sertifikası alabilir.
(c) Diğer ürün, parça veya teçhizat söz konusu olduğunda ilave bir gösterimde bulunmaksızın Onaylı Çıkış Sertifikaları (SHGM Form 1) yayımlayabilir.
(d) Kendi ürettiği yeni bir uçağın bakımını yapabilir ve bu bakım ile ilgili olarak bakım çıkış sertifikası (SHGM Form 53) yayımlayabilir.
(e) 21.A.710 maddesi (b) bendinde belirtilen uçuş koşulları onayı (SHGM Form 18a) dâhil 21.A.711 maddesi (c) bendine uygun olarak, kendi ürettiği hava aracı için özel uçuş izni (SHGM Form 20a) yayımlayabilir.

Örnek dokümanlar;
- SHGM Form 1 - Onaylı Çıkış Sertifikası (SHY-21)
- SHGM Form 106 - Parça-Malzeme Uygunluk Sertifikası
- SHGM Form 136 - ÜOO Örnek Ürün İncelemesi Formu
- SHGM Form 137 - Arrangement Sample Form (Subpart F)
- SHGM Form 138 - Arrangement Sample Form (Subpart G)

Uçuşa Elverişlilik Sertifikaları (Airworthiness Certificates)

Türk Uçak Siciline kaydı yapılmış veya yapılacak olan her bir hava aracının uçuşa uygunluğu için aşağıdaki tiplerde sertifika verilir.

- SHY-M kapsamına giren hava araçları için Uçuşa Elverişlilik Sertifikası ve Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Sertifikası
- SHY-M kapsamına girmeyip Genel Müdürlükçe yayımlanmış/kabul edilmiş bir tip sertifikasına sahip hava araçları için Ulusal Uçuşa Elverişlilik Sertifikası
- İnsansız Hava Araçları ile araştırma, geliştirme, deneysel ve tip sertifikasına uyum gösterimi sürecindeki hava araçlarına ise Özel Uçuş İzni Belgesi ve Uçuş Koşulları Onayı

Genel Müdürlükçe kabul edilen Tip Sertifikaları aşağıda verilmektedir.
- Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
- Federal Amerikan Havacılık Dairesi (FAA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
- Brezilya Sivil Havacılık Otoritesi (ANAC) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
- Kanada Sivil Havacılık Otoritesi (TCAA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
- EASA üyesi ülke sivil havacılık otoriteleri ve söz konusu otoriteler tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
- İkili anlaşma yapılmış ülkelerin sivil havacılık otoriteleri tarafından yayımlanmış tip sertifikaları

! Genel Müdürlük tip sertifikalarını kabul ederken özel şartlar belirlemektedir. Bu kapsamda ülkemize ilk kez girecek hava aracı tipleri için “Tip Validasyonu/Kabulü” bölümünü inceleyiniz.

Gürültü Sertifikaları (Noise Certificates)

Türk Uçak Siciline kaydı yapılmış veya yapılacak olan her bir hava aracının Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) tarafından yayımlanmış Annex-16 Volume I kapsamında bir gürültü sertifikasına sahip olması gerekmektedir.

ICAO tarafından belirlenen gürültü kategorileri aşağıda verilmektedir.

ANNEX 16 VOLUME I NOISE CATEGORIES

CHAPTER 2
Subsonic jet aeroplanes —Application for Type Certificate submitted before 6 October 1977.

CHAPTER 3
1. Subsonic jet aeroplanes — Application for Type Certificate submitted on or after 6 October 1977 and before 1 January 2006
2. Propeller-driven aeroplanes over 8 618 kg— Application for Type Certificate submitted
on or after 1 January 1985 and before 1 January 2006

CHAPTER 4
1. Subsonic jet aeroplanes — Application for Type Certificate submitted on or after 1 January 2006
2. Propeller-driven aeroplanes over 8 618 kg — Application for Type Certificate submitted
on or after 1 January 2006

CHAPTER 5
Propeller-driven aeroplanes over 8 618 kg — Application for Type Certificate submitted
before 1 January 1985

CHAPTER 6
Propeller-driven aeroplanes not exceeding 8 618 kg — Application for Type Certificate
submitted before 17 November 1988

CHAPTER 7
Propeller-driven STOL aeroplanes

CHAPTER 8
Helicopters

CHAPTER 9
Installed auxiliary power units (APU) and associated aircraft systems during ground operations

CHAPTER 10
Propeller-driven aeroplanes not exceeding 8 618 kg — Application for Type Certificate
or certification of Derived Version submitted on or after 17 November 1988

CHAPTER 11
Helicopters not exceeding 3 175 kg maximum certificated take-off mass

CHAPTER 12
Supersonic aeroplanes

CHAPTER 13
Tilt-rotor aircraft
 
 
Gürültü Sertifikası için başvuru aşağıdakileri içermelidir:
1- Üst yazı ve SHGM Form 43 - Gürültü Sertifikası Başvuru Formu
2- Yeni hava aracı ile ilgili olarak:
   a. Uygunluk beyanı
   b. İthal edilen hava aracı için, ihracatı gerçekleştiren otorite tarafından imzalanan, hava aracının Genel Müdürlük tarafından kabul edilen tasarıma uygun olduğuna dair bir bildirim ve
   c. Uygulanabilir gürültü gereksinimlerine uygun olarak belirlenen gürültü bilgisi.
3- Kullanılmış hava aracı ile ilgili olarak:
   a. Uygulanabilir gürültü gereksinimlerine uygun olarak belirlenen gürültü bilgisi ve
   b. Hava Aracının üretim, modifikasyon ve bakım standartlarını belirlemek için geçmiş kayıtlar.

İthal İşlemleri (Import of Aircraft, Parts and Appliances)

Ülkemize ithal edilecek ürün, parça ve teçhizat için genel kurallar SHT-21 Altbölüm L’de tanımlanacaktır.

! Genel Müdürlük tip sertifikalarını kabul ederken özel şartlar belirlemektedir. Bu kapsamda ülkemize ilk kez girecek hava aracı tipleri için “Tip Validasyonu/Kabulü” bölümünü inceleyiniz.

Hava aracı ithal işlemleri

Ülkemize ithal edilen ve Türk Uçak Siciline kaydı yapılacak her bir sivil hava aracının ithal izni işlemleri aşağıda şekilde yapılmaktadır.

- SHY-M kapsamına giren hava araçları için “Hava aracı ithali” bölümüne bakınız.
- SHY-M kapsamına girmeyen hava araçları için SHT-MD talimatına bakınız.
- İnsansız hava araçları için SHT-İHA talimatına bakınız.
- Diğer tüm sivil hava araçları için aşağıdaki şartlar aranır;
   o Hava aracının ithal edildiği ülkenin sivil havacılık otoritesi tarafından ülkemize hitaben son 6 ay içerisinde düzenlenmiş olan “İhraç Uçuşa Elverişlilik Belgesi/Sertifikası” veya eşdeğer bir doküman veya yeni hava aracı ise hava aracının üreticisi tarafından yayınlanan uygunluk belgesi,
   o Geçmiş bakım ve tamir/değişiklik kayıtları
   o AD/SB ve ömürlü parça durumları
   o Hava aracının yolcu-koltuk ve 3üncü şahıs mali mesuliyet sigortası
   o Bakımları gerçekleştirecek kişi veya kuruluş bilgileri

Parça ve teçhizat ithal işlemleri

Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanan “Sivil hava taşıtları ve bunlarda kullanılmaya mahsus maddelerin ithaline ilişkin tebliğ (İTHALAT:2015/1)” kapsamında işlem yapılmaktadır.

Parça ve teçhizat ithal işlemleri ancak SHT-Tedarik kapsamında yetkili kuruluşlar veya aynı Talimatta ayrıcalık verilen kişi ya da kuruluşlar (Hava aracı sahibi, havayolu işletmesi, bakım kuruluşu, vb.) tarafından gerçekleştirilebilir.

Parça ve teçhizat yeni üretim ise Genel Müdürlükten ayrıca izin almadan doğrudan ilgili Gümrük Müdürlüklerine başvurabilmektedir.

Ancak parça ve teçhizat kullanılmış ya da yenileştirilmiş (overhaul) ise Genel Müdürlükten izin yazısı alınarak ilgili Gümrük Müdürlüklerine başvuru yapılır.

Başvuru Sırasında Gereken Belgeler

- Hava aracı parçalarının üreticisi, tipi, parça ve seri numarası, vb. bilgileri ile gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) numaralarını içeren, hangi Gümrük Müdürlüğüne yazı yazılacağını belirten Başvuru Yazısı
- Parçaların adı, tipi, adedi, vb. bilgileri içeren Fatura aslı ya da onaylı kopyası
- Fatura içeriğinde yer alan parçaların uygunluk belgeleri (EASA Form 1, FAA Form 8130–3, Certificate of Conformity – CoC, vb.)
- Hizmet Bedeli Dekontu

İhraç İşlemleri (Export of Aircraft, Parts and Appliances)

Ülkemizden ihraç edilecek ürün, parça ve teçhizat için genel kurallar SHT-21 Altbölüm L’de tanımlanacaktır.

Ürün (Hava aracı, motor, pervane) ihraç işlemleri

Ülkemizden başka bir ülkeye ihraç edilecek hava aracı, motor ve pervane izni işlemleri aşağıda şekilde yapılmaktadır.

(1) İşletici/hava aracı sahibi tarafından, İhraç uçuşa elverişlilik sertifikası yayımlanması için Genel Müdürlüğe bir üst yazı ve ilgili form ile başvurulur, (SHGM Form 29 - İhraç UE Sertifikası Başvuru Formu)

(2) Genel Müdürlükçe veya yetkili kuruluş tarafından denetim yapılır ve “Uçuşa elverişlilik gözden geçirme raporu” veya “Uçuşa elverişlilik inceleme raporu” yayımlanır,

(3) Hava aracının üretim/tasarım gereklilikleri kapsamında öngörülen şartları taşıdığına ve ihraç edilecek ülke otoritesi tarafından talep edilen gereklilikleri sağladığına kanaat getirildiğinde, Genel Müdürlük tarafından bir ihraç uçuşa elverişlilik sertifikası yayımlanır. İhraç edilecek ülke otoritesi tarafından talep edilen gerekliliklere herhangi bir uyumsuzluk durumunda bahse konu otorite ile mutabık kalınarak uyumsuzluklar ihraç uçuşa elverişlilik sertifikası üzerinde belirtilir.

Ayrıca;
- SHY-M kapsamına giren ürünler için SHT-M M.A.903 maddesine bakınız.
- SHY-M kapsamına girmeyen hava araçları için SHT-MD talimatına bakınız.
Parça ve teçhizat ihraç işlemleri
Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanan mevzuat kapsamında işlem yapılmaktadır.

Tip Kabulü (Type Acceptance)

Genel Müdürlük ülkemiz siciline kayıtlı olan veya kaydedilecek hava araçları için asgari gereklilikleri belirlemektedir. Sertifikasyon faaliyetleri kapsamında hava araçlarına tip sertifikası yayımlanmakta veya diğer ülke otoriteleri tarafından yayımlanmış tip sertifikaları kabul edilmektedir.

Genel Müdürlük tarafından aşağıdaki Tip Sertifikaları kabul edilmektedir.
1- Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
2- Federal Amerikan Havacılık Dairesi (FAA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
3- Brezilya Sivil Havacılık Otoritesi (ANAC) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
4- Kanada Sivil Havacılık Otoritesi (TCAA) tarafından yayımlanmış tip sertifikaları
5- EASA üyesi ülke sivil havacılık otoriteleri ve söz konusu otoriteler tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yayımlanmış tip sertifikaları.
6- İkili anlaşma yapılmış ülkelerin sivil havacılık otoriteleri tarafından yayımlanmış tip sertifikaları

Tip sertifikalarının kabulü otomatik olarak yapılmamakta bazı özel şartlar aranmaktadır. Bu şartlar tip sertifikası sahibi tarafından ürün (hava aracı, motor, pervane) ülkemize teslim edilmeden önce Genel Müdürlüğümüze sağlanmalıdır;

- Onaylı tip sertifikası ve tip sertifikası veri sayfası
- Ana çizim dokümanı veya tip tasarım açıklama dokümanı veya eşdeğer bir doküman
- Sertifikasyon uyum dokümanı (kontrol listesi)
- Yeni veya alışılmamış tasarım özellikleri gibi özel koşullar için uyum dokümanı;
- ICAO tarafından yayımlanmış Annex 16 kapsamında motor emisyon bilgileri;
- Onaylı uçuş elkitabı (varsa Konfigürasyon Sapma Listesi / CDL de dâhil,);
- Bakım ve operasyon elkitaplarına erişim hakkı (AMM, SB, MPD, MEL, AFM, vb.)
- Operasyon ve kurulum talimatları; (motor ve pervane için)
- SHGM personeli için ürün tanıma eğitimi

Ürün tanıma eğitimi aşağıdaki konuları içermelidir;

- Gövde, motor, elektrik ve aviyonik sistemlerin genel tanıtımı,
- Sistem bileşenlerinin çalışma prensipleri;
- Emniyet uyarıları;
- Bakım uygulamaları, özel aletler ve test ekipmanları hakkında bilgi
- Vb. konular

Yapılacak değerlendirmenin ardından uygun görülmesi halinde tip sertifikasının kabul edildiğine dair kabul yazısı yazılarak ilgili kuruluşa ve otoriteye gönderilir.

Yabancı ülke otoritesi ile anlaşma yapılması halinde yukarıda verilen süreçte değişiklik yapılabilir.

Belirlenen prosedür kapsamında 2015 yılından itibaren Genel Müdürlükçe kabul edilmiş tip sertifikaları aşağıda şekildedir. Halen Türk Uçak Siciline kayıtlı hava araçları da Genel Müdürlükçe kabul edilmiş sayılır, ancak 01.08.2016 tarihten sonra sicile girecek yeni tip hava araçları/motorlar için yukarıda belirtilen tip kabul şartlarını yerine getirme zorunluluğu getirilmiştir.

İmalatçı

Tip/Model

Kategori

Airbus S.A.S.

A320 - Neo

Uçak

Airbus Helikopter

EC-130

Helikopter

Airbus Helikopter

EC-145

Helikopter

Textron Aviation

(Formerly Beechcraft)

B200GT

Uçak

Bombardier Aerospace

Learjet Model 45 (70-75)

Uçak

Textron Aviation

(Formerly Cessna)

Cessna 200B

Karavan

Textron Aviation

(Formerly Cessna)

Cessna 680A

Uçak

Embraer S.A.

EMB-505

Uçak

Pilatus Aircraft

PC-12 Series

Uçak

Leonardo S.p.a

(Formerly Finmecanica)

AW169

Helikopter

Tecnam Quality Aircraft

P2008 JC

Uçak

Turbomeca (Safran)

Arriel 2D

Motor

Turbomeca (Safran)

Arriel 2E

Motor

CFM International

Leap 1A

Motor

Rolls Royce

Model 250 C-47

Motor



İkili Havacılık Emniyeti Anlaşmaları & İşbirliği Anlaşmaları (BASA & WA)

Genel Müdürlük, havacılık emniyetinin arttırılması, tecrübe paylaşımı ve ürünlerin/sertifikaların karşılıklı tanınması amacıyla yabancı ülke sivil havacılık otoriteleriyle çeşitli işbirliği anlaşmaları yapmaktadır.
Ayrıca söz konusu anlaşmalar aynı işlemlerin iki kez yapılmasının da önüne geçmekte ve ülkemiz sivil havacılığının uluslararası alanda güvenilirliğini de artırmaktadır. Bu kapsamda Genel Müdürlüğümüzün yaptığı anlaşmalar aşağıda verilmektedir.

İşbirliği Anlaşmaları
1- Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA)
2- Güney Kore Sivil Havacılık Otoritesi (KOCA)
3- Brezilya Sivil Havacılık Otoritesi (ANAC)

İkili Havacılık Emniyeti Anlaşmaları
1- Amerikan Federal Havacılık Dairesi (FAA) ile görüşmeler devam etmektedir.
2- Kanada Havacılık Otoritesi (TCCA) ile görüşmeler devam etmektedir.
3- Çin Havacılık Otoritesi ile görüşmeler devam etmektedir.
 
 

Uçuşa Elverişlilik Direktifleri (Airworthiness Directives - ADs)

Uçuşa elverişlilik direktifleri, hava aracı, motor, aviyonik veya diğer sistemlerle ilgili emniyetsiz bir durumun olması halinde tip sertifikası sahibine ve/veya hava aracı işleticilerine emniyetsiz durumun düzeltilmesi için verilen talimatlardır.

Tip sertifikası olan her bir hava aracı için ilgili havacılık otoritesi tarafından yayımlanan uçuşa elverişlilik direktifleri takip edilmeli ve zamanında uygulanmalıdır. Aksi takdirde, hava aracının uçuşuna izin verilmez.

Ayrıca yabancı otoritelerin haricinde Genel Müdürlük kendi direktiflerini yayımlayabilir.

Uçuşa elverişlilik direktiflerine erişmek için;