Sivil havacılık sektöründe hava seyrüsefer hizmetlerinin temel bileşenleri olan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim (CNS) hizmetlerinin sürdürülebilirliği; bu sistemlerin temini, tesisi ve kesintisiz idamesi ile sağlanmaktadır. Küresel havacılık sisteminin omurgasını oluşturan CNS altyapısının emniyetli bir şekilde hizmet vermesini sağlayan teknik uzmanlar,

Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli (ATSEP) olarak tanımlanmaktadır.

ATSEP; pilotların düşük görüş şartlarında piste emniyetli bir şekilde inebilmesinden, hava trafik kontrolörlerinin ekranındaki anlık radar verisine kadar tüm operasyonel süreçlerde kritik bir rol üstlenmektedir. Havacılık emniyeti zincirinin en önemli halkalarından biri olan bu personel; elektronik sistemlerin uluslararası standartlarda, 7/24 kesintisiz ve "sıfır hata" prensibiyle çalışmasını sağlayarak, gökyüzündeki emniyetli akışın teknik mimarı olarak görev yapmaktadır.

Teknik altyapı ile operasyonel birimler arasında hayati bir köprü kuran ATSEP, insan-makine arayüzünün kusursuz işlemesini sağlar. Bu kapsamda sadece donanım ve yazılımların idamesini değil, aynı zamanda sistemlerin kalibrasyonu üzerinden Hava Trafik Kontrolörleri ve pilotlar ile operasyonel iş birliğini de yürütür.

ATSEP mesleği, havacılık emniyeti açısından taşıdığı kritik önem nedeniyle ICAO tarafından şu şekilde tanımlanmaktadır:

Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO): ICAO Doc 10057 sayılı ATSEP Yetkinlik Bazlı Eğitim ve Değerlendirme Kılavuzu'na göre ATSEP; "Bir CNS/ATM sisteminin kurulumu, işletimi ve/veya bakımı konusunda yetkinliği kanıtlanmış personel"dir.

CNS sistemlerinin her türlü bakım, onarım, kurulum, ayar ve kalibrasyonunu gerçekleştiren lisanslı ATSEP’lerin başlıca görev ve sorumlulukları şunlardır:

• Hava seyrüsefer emniyetini sağlamak amacıyla CNS/ATM sistemlerinin 7/24 kesintisiz, verimli ve uluslararası standartlarda çalışmasını sağlamak.
• Sistemlerin performansını ve güvenilirliğini korumak adına, üretici talimatları doğrultusunda planlı periyodik bakımları, ölçümleri ve testleri gerçekleştirmek.
• Elektronik sistemlerde meydana gelen teknik arızalara ivedilikle müdahale ederek onarım işlemlerini yapmak, aksaklıkları raporlamak ve sistemin en kısa sürede operasyona dönmesini sağlamak.
• Hava trafik yönetiminde kullanılan yeni teknoloji ve sistemlerin kurulumunu, konfigürasyonunu ve mevcut altyapı ile entegrasyonunu yönetmek.
• Sistemlerin çalışma parametrelerini uzaktan izleme ve kontrol üniteleri üzerinden sürekli takip ederek olası sapmaları analiz etmek.
• Seyrüsefer yardımcı cihazlarının doğruluğunu test eden uçuş kontrol operasyonlarında gerekli yer desteğini ve kalibrasyon ayarlarını sağlamak.
• Hava trafik kontrolörlerinin ekranlarına yansıyan radar verilerinin ve uçuş bilgilerinin doğruluğunu sağlayan veri işleme sistemlerini idame ettirmek.
• Yapılan tüm bakım, onarım ve değişiklik işlemlerini yasal mevzuata uygun olarak kayıt altına almak ve teknik raporlamaları hazırlamak.
• Acil durumlarda veya ana sistem kayıplarında hizmetin aksamaması için yedekleme (redundancy) prosedürlerini yönetmek.
• Faaliyetlerini ulusal (SHGM) ve uluslararası (ICAO) havacılık emniyeti standartlarına ve güncel teknik dokümantasyonlara tam uyum içinde sürdürmek.

Türkiye'de bu alanda görev yapan teknik personel; SHY-ATSEP (Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Lisans ve Yetkilendirme Yönetmeliği) hükümleri çerçevesinde lisanslandırılmaktadır.

ATSEP Lisansı almak isteyen adayların; SHY-ATSEP Yönetmeliği doğrultusunda gerekli temel ve başlangıç eğitimlerini tamamlamaları, ilgili sınavlarda başarı göstermeleri, İngilizce dil yeterliliğine sahip olmaları ve gerekli sağlık şartlarını sağlamaları gerekmektedir.

Lisanslandırma, operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda aşağıdaki uzmanlık alanlarını (dereceleri) kapsar:

• Haberleşme (COM - Communication)
• Seyrüsefer (NAV - Navigation)
• Gözetim (SUR - Surveillance)
•  

ATSEP lisansına sahip kişiler, teorik ve pratik yeterliliğini kanıtlamış uzmanlardır. İlgili alanda geçerli bir dereceye sahip olmayan personelin, söz konusu sistemlerin bakım, onarım ve idame faaliyetlerinde görev alması veya sistemlere müdahale etmesi mevzuat gereği mümkün değildir.

Lisans ve derecelerin geçerliliğinin korunabilmesi için personelin; her 5 (beş) yılda bir yetkili hastanelerden alınan sağlık raporunu yenilemesi ve yine her 5 (beş) yılda bir SHGM tarafından düzenlenen "ATSEP Lisansı Derece Sınavı"nda başarılı olması zorunludur.